Fltileiir
  • Venjulegt letur
  • Strt letur

Hjartavernd felst lfsstl

Meginml
   
14.2.2006  Admin
Hjartavernd felst lfsstl
Um 4.000 manns koma til Hjartaverndar rlega til athugunar opnu httumati sem veri hefur bostlum fyrir almenning nrri fjra ratugi.

Hjartarannskn ehf. er forvarnadeild Hjartaverndar og var stofnu fyrir einu ri til ess a annast httumat Hjartaverndar. Yfirlknir Hjartarannsknar er Karl Andersen srfringur lyflkningum, hjarta- og asjkdmum. Arir lknar sem starfa vi httumati eru rarinn Gunason hjartalknir, Dav Ott Arnar hjartalknir, Bolli rsson innkirtlalknir, Gujn Karlsson hjartalknir og Hrbjartur Darri Karlsson hjartalknir og hjkrunarfringarnir Gurn Jna Gulaugsdttir, Svands Jnsdttir og lf Elmarsdttir.

Karl segir a httumati geti einstaklingar fengi mlingar helstu httuttum hjarta- og asjkdma og heildsttt mat v hverjar lkurnar su v a a fi hjartasjkdm sar lfsleiinni. "etta mat hefur teki talsverum breytingum ranna rs eftir v sem ekkingu okkar hjartasjkdmum hefur fleygt fram. httumati grundvallast essum hefbundnu httuttum: reykingum, hum blrstingi, hum blfitum, ttarsgu, offitu, sykurski og hreyfingarleysi. Rannsknir Hjartaverndar hafa srstaklega skoa ingu essara httutta slendingum og innbyris vgi eirra. Rannsknir essar hafa veri notaar til a tba reiknilkan ea httureiknivl sem metur httu hvers og eins. essi httureiknivl er agengileg llum netinu og hefur reynst vel essari vinnu."

Hverjir eiga a fara httumat til ykkar?

"Fullornir einstaklingar sem vilja lta kanna lkurnar a eir fi hjartasjkdm. Srstaklega flk sem er me ttarsgu ea fleiri en einn ofannefndra httutta, en einnig arir eftir 40 ra aldur. Eftir httumati gefum vi flki leibeiningar um a hvernig m bta horfurnar og hvort nausynlegt s a a lti fylgjast me sr."

Hvernig fer httumati fram?

"Einstaklingar panta sr tma mttku okkar Holtasmra. fyrstu heimskn eru gerar grunnmlingar blrstingi, yngd, fituhlutfalli, mittismli, reiknaur yngdarstuull, teki hjartalnurit og blrannsknir. svarar flk spurningalista um heilsufar og ttarsgu. Niurstur mlinganna liggja fyrir egar einstaklingurinn kemur sari skoun og vital hj lkni. v vitali er meal annars httureiknivlin notu til a finna t lkurnar v a vikomandi fi hjartasjkdm nstu tu rum. etta vital er einstaklingsmia og rgjfin miar a v a bta horfur hvers og eins. Ef ljs koma merki um hjartasjkdm ea ara kvilla er vikomandi vsa fram vieigandi rannsknir ea mefer."

Er httumat jafnt fyrir konur og karla? "J, konur f kransasjkdm a mealtali tu rum sar lfsleiinni en karlar, en egar r eru komnar me kransasjkdminn eru horfur eirra almennt verri. httumat hj konum er vandasamara meal annars vegna ess a einkenni eirra eru oft ekki eins dmiger og hj krlum."

Hver eru helstu einkenni sem flk arf a varast?

"Algengasta einkenni kransasjkdms er verkur sem kemur vi reynslu en hverfur hvld. etta getur veri meira eins og not ea seiingur, jafnvel mi. Stundum leiir verkurinn hls, kjlka ea handlegg, en a er alls ekki alltaf svo og mjg misjafnt milli einstaklinga hvernig eir upplifa hjartverk. Verkurinn lur oftast fljtt hj hvld ea vi a a taka sprengitflu (nitroglycerine). Ef verkur kemur hvld, vekur a nturlagi ea kemur fljtt aftur eftir a hann hverfur er tala um hvikulan hjartverk og er undir llum kringumstum sta til a fara beint bramttku enda getur veri um kransastflu a ra sem er lfshttulegt stand."

Hva getur flk gert til a minnka lkurnar hjartasjkdmi?

"httuttum m skipta tvennt; tti sem vi getum ekki breytt og tti sem vi getum breytt. Dmi um httutti sem vi getum ekki breytt eru erfir, kyn og aldur. Hjarta- og asjkdmar liggja ttum og v verur ekki breytt, einnig a, a lkur v a vi fum hjarta- og sjkdma aukast me auknum aldri. a a karlar f hjarta- og asjkdma a jafnai tu rum fyrr en konur er stareynd. eir ttir sem vi getum haft hrif til a minnka lkur hjartasjkdmi fela mgulega sr breytingar lfsstl flks."

Hvernig myndi hjartvnn lfstll vera?

"a er t.d. a byrja ekki a reykja, ea htta a reykja, a er aldrei of seint. Gott er a vita a boi er fjldi nmskeia reykleysismefer og mis hjlparlyf sem vi astoum flki vi ef rf er . Regluleg hreyfing hefur verulegan heilsufarslegan vinning. a hefur snt sig rannsknum a samtals hlftma hreyfing dag fimm daga vikunnar ea oftar dregur verulega r lkum v a flk ri me sr hjartasjkdm. hrif hreyfingar hjarta- og akerfi eru fjltt; sterkari hjartavvi, auki ol, blrstingur lkkar, jkv hrif blfitu, einkum ga klesterli, auveldara a halda kjryngd, bi me aukinni brennslu og vegna ess a grunnefnaskiptahrainn eykst. Regluleg hreyfing dregur r lkum offitu og msum sjkdmum, minnkar streitu og kva, btir svefn og leiir af sr betri almenna lan. Til ess a flk gefist ekki upp reglulegri hreyfingu arf a velja hreyfingu sem a hefur gaman af, nta hreyfinguna daglega lfinu; nota stigana, ganga bina ea til vinnu ar sem a er hgt. Matari er annar ttur sem skiptir mli vi hjartvnan lfsstl og vi getum haft hrif . ar eru m-in rj sem arf a skoa; rtta mltamunstri, rtta magni og rtti maturinn. Varandi mltarmunstri er tala um a bora reglulega yfir daginn 4-5 mltir dag. Hva magni snertir eru einfaldar reglur sem hgt er a styjast vi eins og a f sr einu sinni diskinn og halda sig vi reglulegar mltir og bora lti sem ekkert eftir kvldver. Margir fara t a bora of lti .e. bora of far hitaeiningar sem er ekki gott. Varandi matinn er fjlbreytt fi r llum fuflokkum n arfa fitu og sykurs tali heppilegast. Matardagbk er einfalt en afar gott hjlpartki fyrir flk til a skoa sitt mltamunstur, magn og hva a er a bora."

ramtaheitin ttu a fela sr a breyta rtt fyrir hjarta?

" janar fyllast lkamsrktarstvarnar af flki og ll bl eru yfirfull af hollusturttum. Almenningur er raun vel upplstur um hva er best fyrir heilsuna og hjarta en margir hafa tileinka sr lfsstl sem eir eru raun ngir me. a a vinna eim httuttum sem hgt er a breyta til a minnka lkur hjarta- og asjkdmum og lta fylgjast me eim sem hgt er a mla s.s. klesterli, blsykri og blrstingi eru a sem vi gerum best fyrir hjarta. Hjartvnar lfsstlsbreytingar eru til langframa og til ess fallnar a endast lengur en nokkrar vikur. Mli er a njta lfsins en fara vel me hjarta v stareyndin er s a vi eigum bara eitt."

Hefur hjartasjklingum fjlga?

" sast linum 25 rum hefur njum tilfellum kransastflu fkka um nlgt 50% og horfur eirra sem f kransastflu hafa fari hratt batnandi. Rannsknir Hjartaverndar sna a essi jkva run er a strum hluta til komin vegna bttra forvarna. Reykingamnnum fkkar, blrstingmefer hefur batna og aukin hersla er blfitumefer og hreyfingu, hollustu og lfsstlsbreytingar. Allt etta hjlpast a til a bta horfurnar. a kann v a ykja mtsagnakennt a hjartasjklingum fjlgar sfellt, en a skrist af v a flk me hjartasjkdma lifir lengur en ur og heildarfjldi flks me hjartasjkdm eykst v hverjum tma. Ntma hjartalkningar leggja mikla herslu fyrirbyggjandi agerir. Til ess arf a greina sem eru lklegir til a ra me sr hjartasjkdm. N greiningartkni og rtt notkun auveldar okkur etta mat. Nkvmari blrannsknir og myndgreiningarrannsknir auvelda etta mat og leia til ess a fleiri greinast snemma me sjkdminn, ur en hann er farinn a valda skaa. Me vieigandi mefer m san hefta framrs sjkdmsins og koma veg fyrir fll framtinni. etta er fyrirbyggjandi lknisfri sem skilar sparnai egar horft er til framtar og stular a bttri heilsu. Aferir sem vi beitum byggjast aljlega viurkenndum leibeiningum og stlum um slka skimun og hefur reynst vel. Vi munum essu ri bja bi einstaklingum og starfshpum a koma skoun og f a auki frslu um eli hjartasjkdma, httutti, matari, hreyfingu, lfsstlsbreytingar og fleira sem a gagni m koma barttunni vi hjartasjkdma," segir Karl Andersen yfirlknir Hjartarannskna.

Birtist Morgunblainu, Heilsublai ann 3.janar 2006