Flřtilei­ir
  • Venjulegt letur
  • Stˇrt letur

Hve ungt er ■itt hjarta?- FrÚttatilkynning

Meginmßl
   
18.9.2006  Bylgja Valtřsdˇttir
Hve ungt er ■itt hjarta?- FrÚttatilkynning
Al■jˇ­legi hjartadagurinn, sunnudaginn 24. september 2006

Me­ ■vÝ a­ huga a­ helstu ßhŠttu■ßttum hjarta- og Š­asj˙kdˇma eins og hreyfingarleysi og kyrrsetu, ˇhollu matarŠ­i og tˇbaksnotkun mß koma Ý veg fyrir 80% ■eirra og halda heilbrig­u hjarta Švilangt. Vegna ■essa er ■ema Hjartadagsins Ý ßr or­a­ me­ spurningunni äHve ungt er ■itt hjarta?ô
Hjartadagurinn er haldinn ß heimsvÝsu af r˙mlega hundra­ a­ildarfÚl÷gum Al■jˇ­a hjartasamtakanna (World Heart Federation) og er Hjartavernd eitt af ■eim. Vi­bur­ir ■ennan dag eru margvÝslegir Ý l÷ndunum, allt frß heilsumŠlingum, g÷ngum, leikfimi, almennum fyrirlestrum, rß­stefnum, vÝsindasřningum og tˇnleikum til stˇrra Ý■rˇttamˇta.

═ tilefni dagsins ver­ur Hjartavernd me­ opi­ h˙s frß klukkan 14-17 ■ar sem fˇlki gefst kostur ß ■vÝ a­ koma Ý heimsˇkn og kynna sÚr starfsemi Hjartaverndar og fß meiri frŠ­slu um ßhŠttu■Štti hjarta- og Š­asj˙kdˇma. A­ auki ver­ur bo­i­ upp ß blˇ­■rřstingsmŠlingar.

Me­ ■vÝ a­ huga a­ helstu ßhŠttu■ßttum hjarta- og Š­asj˙kdˇma eins og hreyfingarleysi og kyrrsetu, ˇhollu matarŠ­i og tˇbaksnotkun mß koma Ý veg fyrir 80% ■eirra og halda heilbrig­u hjarta Švilangt. Vegna ■essa er ■ema Hjartadagsins Ý ßr or­a­ me­ spurningunni äHve ungt er ■itt hjarta?ô

Hjartadagurinn er haldinn ß heimsvÝsu af r˙mlega hundra­ a­ildarfÚl÷gum Al■jˇ­a hjartasamtakanna (World Heart Federation) og er Hjartavernd eitt af ■eim. Vi­bur­ir ■ennan dag eru margvÝslegir Ý l÷ndunum, allt frß heilsumŠlingum, g÷ngum, leikfimi, almennum fyrirlestrum, rß­stefnum, vÝsindasřningum og tˇnleikum til stˇrra Ý■rˇttamˇta.

Hjartasj˙kdˇmar og heilablˇ­f÷ll eru helsta dßnarorsk÷k alls mannkyns og draga til dau­a a­ minnsta kosta 17 milljˇnir ßr hvert. Flestir sem deyja af ■essu s÷kum eru frß ■eim hluta heimsins ■ar sem tekjur eru Ý mi­lungs e­a lŠgri m÷rkum og flestir eru vinnandi fˇlk. ┴ ═slandi hefur tÝ­ni hjarta- og Š­asj˙kdˇma minnka­ verulega ß sÝ­ustu ßrum en enn er ■a­ svo a­ ■eir sem fß hjarta- og Š­asj˙kdˇma er fˇlk sem enn er Ý fullu fj÷ri. Ůannig fengu tŠplega 300 ═slendingar undir 75 ßra aldri kransŠ­astÝflu ß ßrinu 2003.

Hreyfing er hverjum manni nau­synleg til a­ vi­halda heilbrig­u hjarta. Skokk Ý eina klukkustund e­a meira Ý viku hverri getur dregi­ ˙r lÝkum ß hjartasj˙kdˇmi um 42% . R÷skleg ganga Ý 30 mÝn˙tur ß dag minnkar lÝkurnar um 18%2 og ß heilablŠ­ingu um 11% . Ganga til vinnu er gˇ­ lei­ til a­ nß ■essu marki.

Ůeir sem ekki hreyfa sig reglulega auka lÝkurnar ß offitu og yfir■yngd, sykursřki og hß■rřstingi en ■etta eru ■eir ■Šttir sem helst lßta hjarta­ eldast langt um aldur fram. Hjarta­ er v÷­vi sem ■arf reglulega a­ taka ß til a­ geta Ý hverjum hjartslŠtti dŠlt blˇ­inu um lÝkamann. Regluleg hreyfing hefur jafnframt ßhrif ß a­ra tengda ßhŠttu■Štti og minnkar lÝkur ß Š­a■renginum, bŠtir ägˇ­aô kˇlesterˇli­ (HDL) og stu­lar a­ e­lilegu magni sykurs Ý blˇ­i.

Til a­ eiga heilbrigt hjarta Švilangt er mikilvŠgt a­ jafnvŠgi rÝki milli ■eirra hitaeininga sem neytt er og ■eirra hitaeininga sem brennt er. Til a­ jafnvŠgi haldist er nau­synlegt a­ bor­a miki­ af ßv÷xtum og grŠnmeti, matv÷ru ˙r heilum h÷frum, magurt kj÷t og fisk, samhli­a ■vÝ a­ bor­a fitulitlar e­a fitusnau­ar afur­ir. MŠlt er me­ ■vÝ a­ fˇlk noti frekar ˇmetta­ar fitur eins og korn-, sˇlblˇma- e­a ˇlÝfuolÝur en metta­ar fitur eins og smj÷r og smj÷rlÝki sem vi­bit e­a til matarger­ar.

Reykingar eru einn a­alßhŠttu■ßttur hjarta- og Š­asj˙kdˇma. Me­ ■vÝ a­ drepa Ý yngist hjarta­ um m÷rg ßr, ägˇ­aô kˇlesterˇli­ (HDL) eflist og lÝkurnar ß blˇ­tappa minnka verulega. SamkvŠmt rannsˇknum Hjartaverndar stytta mi­aldra karlmenn sem a­ sta­aldri reykja pakka e­a meira af sÝgarettum ß dag me­alŠvina um 13 ßr en mi­aldra konur um 10 ßr . Ůeir sem reykja eru hvattir til a­ reyna a­ hŠtta og sÚrstaklega a­ reykja ekki Ý nŠrveru barna sinna. Reykingamenn eru ekki bara a­ ganga nŠrri sinni eigin heilsu heldur eru ■eir lÝka a­ auka ßhŠttu annarra ß hjarta- og Š­asj˙kdˇmum ■vÝ ˇbeinar reykingar auka lÝkurnar um 25-30% .

Me­ ■vÝ a­ stjˇrna helstu ßhŠttu■ßttum mß koma Ý veg fyrir hjarta- og Š­asj˙kdˇma og ■annig halda hjartanu heilbrig­u. Gˇ­u frÚttirnar eru ■Šr a­ ■a­ er aldrei of seint a­ tileinka sÚr heilbrig­a lÝfshŠtti og vi­halda ■annig heilbrig­u og ungu hjarta Švilangt. Me­ ■vÝ a­ fß fˇlk til a­ hugsa um hve ungt ■eirra hjarta er ß Al■jˇ­lega hjartadaginn vill Hjartavernd hvetja ═slendinga til a­ taka upp heilbrig­a lÝfshŠtti. ═ tilefni dagsins ver­ur Hjartavernd me­ opi­ h˙s frß klukkan 14-17 ■ar sem fˇlki gefst kostur ß ■vÝ a­ koma Ý heimsˇkn og kynna sÚr starfsemi Hjartaverndar og fß meiri frŠ­slu um ßhŠttu■Štti hjarta- og Š­asj˙kdˇma. A­ auki ver­ur bo­i­ upp ß blˇ­■rřstingsmŠlingar.